De Langstraatsite is ontwikkeld door J.S.M. van Velthoven© Alle rechten voorbehouden
De tram reed eerder in de Langstraat dan de trein. Zo werd de tramlijn Besoijen-Kaatsheuvel-Loon op Zand-Tilburg reeds op 13 juli 1881 geopend; 5 jaar later kwam de trein in de Langstraat t.w. op 1 november 1886.
In het voorjaar van 1896 werd met de aanleg van het traject Den Bosch-Drunen-Elshout-Heusden gestart, en op 8 november 1896 werd de lijn officieel in exploitatie genomen.
Voorzover ik heb kunnen nagaan lag in dit traject de enige trambrug, en wel in Oud Heusden over het Oude Maasje. Op de site heusdeninbeeld vindt u onder Oudheusden een foto van die trambrug.
Op 18 februari 1897 kreeg de HB vergunning om de spoorlijn bij wachtpost 30 (Baardwijkse Overlaat later Drunensche Dijk) te kruisen. Op 27 april 1897 blijkt tijdens een proefrit dat de boog bij het afdalen van de Drunensche Dijk te scherp is. De tram derailleert en men legt een boog aan met een grotere radius. Op 1 mei 1897 wordt de tramlijn geopend c.q. begint de exploitatie. Het bleef toch een hele klim voor de tram. In de Echo van het Zuiden d.d. 14 januari 1912 staat een bericht dat men de opmetingen heeft gedaan t.b.v. een onderweg bij de Drunensche Dijk.
Bovengenoemde tramlijnen werden niet door dezelfde maatschappij geexploiteerd. De lijnen sloten niet op elkaar aan zelfs niet toen de lijnen in een maatschappij waren ondergebracht. Probleem was dat de tram niet door de Grotestraat in Waalwijk mocht rijden. In juli 1902 is dat probleem eindelijk opgelost en kan men in oktober 1902 beginnen met het leggen van rails in het Hoekeinde. In november 1902 kan de tram een proefrit maken over het traject dat de bovengenoemde tramlijnen met elkaar verbindt. Eindelijk is er dan die doorgaande tramlijn Den Bosch-Drunen-Baardwijk-Waalwijk-Besoijen-Sprang-Kaatsheuvel-Loon op Zand-Tilburg.
De tramlijn van Den Bosch naar Waalwijk kruiste maar liefst 4 maal de Langstraatspoorlijn. In Den Bosch werden de spoorlijnen naar Vught en Waalwijk gekruist (Vlijmensche Overweg). Men stoomde daarna verder naar Vlijmen. Via de kerk, Akker en Wolput bereikte men de Nieuwkuijkse overweg c.q. blokpost 35 c.q. de huidige Jhr. de la Courtstraat. Daar kruiste de tram onder een hoek van 90 de spoorbaan. In Drunen werd gekruist bij wachtpost 32 (Overweg bij Lips). Gekruist werd ook bij wachtpost 30 (Baardwijkse Overlaat later Drunensche Dijk). Zie gedeelte van de spoorwegkaart van 1931 hieronder.
Op 5 oktober 1926 wordt de personendienst op het baanvak Drunen-Heusden gestaakt. Er is nog goederenvervoer tot 4 oktober 1931. Daarna wordt trambaan opgebroken.
De tramlijn naar Heusden kende niet veel vervoer. Deze lijn werd verbust. Jan Muller, een broer van Sjaak Muller, is nog BBA buschauffeur op die lijn geweest.
Het baanvak Drunen-Baardwijk werd op 7 juli 1934 voor personenvervoer gesloten. In 1936 komt ook het goederenvervoer te vervallen op dit traject.
Op de tramlijn Den Bosch-Vlijmen-Drunen was het op 10 juli 1934 afgelopen met het personenvervoer. Op 20 maart 1937 werd op het traject Den Bosch-Vlijmen-Drunen ook het goederenvervoer gestaakt.
Piet Papenburg schrijft in zijn boek Tram in de Langstraat dat er op 24 oktober 1937 een begrafenisrit plaatsvond op het resterende gedeelte van de tramlijn Tilburg-Waalwijk-Drunen-Den Bosch (was dit het gedeelte Baardwijk-Tilburg?).
Toen de tramlijn Den Bosch-Drunen-Waalwijk-Tilburg werd opgeheven en er een BBA bus ging rijden ging de BBA bus via de overweg bij wachtpost 30 richting Baardwijk (viaduct van de tram werd dus niet gebruikt). De tramrails lagen in de Overlaat, gezien vanuit Drunen, in de rechterkant van de weg.
Eind vijftiger jaren nam de bus de vroegere trambaan onder de brug over de Baardwijkse Overlaat om in Waalwijk of Drunen te komen. De pijlers van de brug zijn in die tijd aangepast. Later werd het gewoon een afrit van de A59 naar Drunen.
In de Echo van het Zuiden van juli 1938, trof ik bovenstaand bericht aan
Op 11 mei 1938 kan men in dezelfde krant het onderstaande lezen.
Op 1 oktober 1938 staat in de Echo van het Zuiden dat de onderweg tussen de 3e en 4e pijler, gerekend vanaf wachtpost 30, gerealiseerd is. Een mooie verbetering voegt men er nog aan toe!
Frans Pulles uit Drunen, hij kent het traject Waalwijk-Vlijmen op zijn duimpje, verzekerde mij dat er wel degelijk tramrails tussen de 3e en 4e pijler van de brug over de BO gelegen hebben.
Later zijn de tramrails opgebroken en werd het een weg voor landbouwverkeer. Weer later werd het een toerit naar de A59 richting Waalwijk.
De tramlijn Oosterhout-Geertruidenberg SS:
De tramlijn Oosterhout-Willemsveer-Keizersdijk-Geertruidenberg van de Zuider Stoomtramweg Maatschappij (ZSM) kruiste de Langstraatspoorlijn bij de halte Raamsdonksveer=Keizersdijk en de in 1913 aangelegde stamlijn in Geertruidenberg. De lijn Oosterhout-Willemsveer werd geopend op 1 april 1881. Het gedeelte Willemsveer-Keizersdijk werd geopend op 19 juni 1881. Aanvankelijk werd op dat gedeelte gewerkt met paardentractie omdat de brug over de Donge bij Raamsdonk (Willemsveer) te zwak was. Toen op 28 januari 1882 de nieuwe brug over de Donge bij Raamsdonk beproefd en goedgekeurd was werd vanaf 1 februari 1882 met stoomtractie over die brug gereden.
Op 30 mei 1902 was het tramtraject Keizersdijk-Geertruidenberg SS klaar. Dit traject kwam echter pas op 13 juni 1903 in exploitatie. De tramlijn ging de Langstraatspoorlijn kruisen. Voor de brug over de Donge zijde Raamsdonksveer lag in het tramspoor een rechtsuitgaand wissel om Rederij H.J. Verschure, in de volksmond de "Oosterhoutse Boot", te bedienen.
Een oom van mij, ome Thijs Blom geboren eind 19e eeuw, vertelde mij dat de kruising bij de Keizersdijk dikwijls kapot gereden werd door tram en trein. Dit gaf veel ongemak. In 1913 wordt de vestingstatus van Geertruidenberg opgeheven. Zo worden o.a. de prachtige stadswallen afgegraven en wordt vanaf het emplacement een stamlijn aangelegd. Reeds in 1913 wordt de Groentezouterij aangesloten op die stamlijn. In 1917 volgt de Naadloze, de latere Tankfabriek. Het aanleggen van die stamlijn betekende een kruising met bovengenoemde tramlijn.
Het personenvervoer op de lijn Oosterhout-Willemsveer-Keizersveer werd gestaakt op 7 oktober 1937. Aan het goederenvervoer op het traject Oosterhout-Willemsveer kwam op 7 oktober 1936 een einde. Het goederenvervoer op het traject Willemsveer-Keizersveer werd in 1935 gestaakt.
In Geertruidenberg verdwenen in 1935 november de tramrails. In 1937 werd het traject Oosterhout-Geertruidenberg opgebroken.
In de nacht van zaterdag op zondag, d.w.z. van 18 op 19 juni 1938 werd de kruising bij de halte Raamsdonksveer=Keizersdijk uitgenomen. NS blij, want raildoorsnijdingen zijn slecht voor het rollend materieel.
Hieronder vindt u 2 berichten uit de Echo van het Zuiden van 22 juni 1938 waarin het publiek geattendeerd wordt over het uitnemen van de tramkruising. Verder stond een bericht in dezelfde Echo dat koningin Wilhelmina en prinses Juliana bij wachtpost 15 een lekker ijsje van de firma Timmermans verorberden. Ze hoefden er niet eens voor te betalen.
Na de tram doet de bus zijn intrede in de Langstraat. Nadat het personenvervoer per rail in de Langstraat gestaakt is, 31 juli 1950, blijft ook hier alleen de bus over.
In 1938 blijkt er een lijn 61 te zijn geweest die een dienst onderhield van Gorinchem naar Breda via Geertruidenberg Station en Raamsdonksveer=Keizersdijk. Vanuit Geertruidenberg reed de bus naar Wagenberg en Terheijden met Breda station als eindbestemming. Zo’n ritje duurde best lang. Er lag nog geen brug over de Merwede dus moest er per pont van Gorinchem naar Sleeuwijk worden gevaren. Daarna kon men de reis voortzetten naar Raamsdonksveer. Toen de brug over de Merwede gereed was, 1961, kwam er een busdienst van de BBA t.w. lijn 27 van Gorinchem naar Breda.
